Kompresja w świecie sportowym to wciąż nieco kontrowersyjny temat. Rzeczywiście pomaga czy to tylko placebo? Ile osób tyle opinii. Choć próbowano już wielokrotnie naukowo sprawdzić skuteczność jej stosowania, to zdania są wciąż podzielone i kolejni szukają sposobu na potwierdzenie swoich teorii. Jedno jest pewne, nie jest to nowy wynalazek. Już we wczesnych latach XX wieku stosowana była w lotnictwie oraz medycynie, a jej głównym zadaniem było zwiększenie przepływu krwi. W sporcie największym zainteresowaniem zaczęła się cieszyć, gdy na imprezach biegowych zaczęli w niej występować czołowi zawodnicy. Paula Radcliffe legitymująca się najlepszym kobiecym wynikiem w maratonie 2:15:25 występując w długich skarpetach od razu przykuła zainteresowanie. Kolejni szukali czegoś co stoi za jej sukcesami. Baczniej zaczęto przyglądać się kompresji. Ta towarzyszyła także Chrisowi Sollinksy, który jako pierwszy dystans 10 000 m pokonał w czasie poniżej 27 minut. Dziś po kompresję chętnie sięgają także amatorzy.

O co chodzi w tej całej kompresji?

Kompresja, to ucisk, który ma zastosowanie w leczeniu przy różnych schorzeniach żylnych, a zadaniem jest pomóc w transporcie krwi borykającym się z problemami żylnymi, także osobom po urazach czy też takich, które spędzają wiele godzin na nogach. Wyróżnia się cztery klasy ucisku wyrażone w jednostce ciśnienia wywieranego przez słup rtęci (mm Hg). Im wartość niższa, tym klasa niższa. Dla sportu zarezerwowane są klasy I-II. Pierwsza, w medycynie stosowana jest profilaktycznie m.in. przy niewielkich żylakach czy też uczuciu ciężkości i zmęczeniu nóg, a także znana jest kobietom w ciąży. Druga, zazwyczaj przy obrzękach pourazowych. Trzecia i czwarta przy niewydolności żylnej pozakrzepowej oraz obrzękach limfatycznych. To tylko jedne z zastosowań. Warto też dodać, oznaczenie wyraża maksymalną wartość ucisku.

klasa I – ciśnienie 18 – 25 mm Hg
klasa II –  ciśnienie 26 – 34 mmHg
klasa III – ciśnienie 35 – 49 mmHg
klasa IV – ciśnienie powyżej 50 mmHg

Co mówią badania?

Szperając w publikacjach naukowych można się przekonać, znajdziemy potwierdzenie tego co chcemy usłyszeć. Zarówno, że pomaga, jak i – nie stwierdzono istotnych różnic. Wszystko zależy jaką cechę kompresji próbujemy zanalizować i na jakie opracowanie właśnie natrafiliśmy. Jacy uczestnicy brali udział. Pod lupę brano rugbystów, piłkarzy, a także biegaczy od sprinterów po ultramaratończyków.

Badania prowadzone w grupie doświadczonych zawodników sportów drużynowych wykazały pozytywny wpływ z użytkowania odzieży kompresyjnej. Wg Sear J i Hoare T zauważalna była poprawa utlenienia mięśni na poziomie ok. 4%. W badaniach w Australii i Nowej Zelandii, gdzie skupiano się głównie na skuteczności działania kompresji w biegach krótkich (11-tu zawodników wykonywało łącznie po 6 biegów na dystansie 400 m w odzieży kompresyjnej i bez), nie stwierdzono istotnych różnic. Dr Florian Engel, badacz z Uniwersytetu w Heidelbergu przyznaje, że siła kompresji jest zbyt niska by można określić wpływ na samą wydolność, natomiast bez wątpienia jej pozytywnych aspektów należy szukać w regeneracji. Podczas wysiłku powstają mikrourazy, które z czasem dają odczucie bolesności. Stosowana kompresja działa wówczas jak pompa. Sugeruje przy tym, użytkowana kompresja powinna być z przedziału wartości 20-30 mmHg. Podobne wnioski wysnuł Dr Ali Ajmol specjalista ds. Sportu w Massey University, który stwierdził, że używanie kompresji przyczynia się do zmniejszenia objawów DOMS ( opóźniona bolesność mięśni, powszechnie znana jako „zakwasy” do których należą: ból, tkliwość, sztywność, osłabienie mięśni). Badania przeprowadzone zostały po dwóch oddzielnych wyścigach na dystansie 10 km. Szybszą regenerację potwierdzają także badania Jakeman, J.R., Byrne, C., and Eston, R.G przeprowadzone na kobietach po wysiłku. Część regenerowała się w opaskach kompresyjnych, druga grupa bez. W tej pierwszej zauważono o 20% mniejsze uszkodzenia mięśni, a także odczuwalne były mniejsze dolegliwości.

Zalety użytkowania podczas dużego wysiłku w 2013 r. zauwazył Profesor Elmarie Terblanche z Uniwersytetu w Stellensboch w Południowej Afryce przeprowadził badanie z udziałem ultramaratończyków w Południowej Afryce. Zawodnicy z kompresją uzyskiwali czas średnio o 12 minut szybszy. Ostatecznie jest to jednak trudne do weryfikacji, ale badania potwierdziły także wcześniejsze sugestie. Biegacze w kompresji mieli mniejsze uszkodzenia mięśni, a co za tym idzie, szybciej się regenerowali. Ultramaraton rządzi się swoimi prawami, zachowania organizmu bywają różne, niemniej jak można zauważyć, kompresja bywa częstym elementem garderoby zawodników stających na starcie. Jak sami przyznają – czują różnicę.

Wypróbuj na sobie

Skąd się biorą takie różnice w opiniach badaczy? Tu zapewne trzeba wrócić do podstaw związanych z samym treningiem, a także odpowiednim doborem sprzętu. Jesteśmy różni pod względem budowy. Masywne mięśnie potrzebują większego wsparcia niż szczupłe łydki. Sami sportowcy są na różnym poziomie zaawansowania. Można jednak z licznych badań wywnioskować, kompresja przyspiesza regenerację, ogranicza wstrząsy, a także stabilizuje więzadła i ścięgna. Na jednoznaczne udzielenie odpowiedzi na pytanie – czy kompresja będzie dobra dla Ciebie? Sugerujemy – spróbuj.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie?

Chyba już się przyzwyczailiśmy do tego, rynek pełen jest produktów, które klasyfikowane są w kategorii kompresja. Nie każdy jednak ucisk nią faktycznie jest. Kompresja musi być odpowiednio dobrana pod kątem rozmiaru zarówno w przypadku odzieży (pod kątem np. szerokości klatki piersiowej) opasek jak i skarpet. Zwłaszcza te drugie nie powinny być dobierane tylko pod kątem długości stopy. Pomiaru dokonuje się w najszerszym punkcie, bez napinania mięśnia w tym czasie. Najlepiej sprawdzić to w porannej porze, kiedy to po nocy nasz obwód będzie najmniejszy. Opierając się o tabele producentów łatwo znaleźć odpowiedni rozmiar dla siebie.

Źródła:

  • Ali, A., M. P. Caine, et al. (2007). “Graduated compression stockings: Physiological and perceptual responses during and after exercise.”
  • Duffield, R., J. Cannon, et al. “The effects of compression garments on recovery of muscle performance following high-intensity sprint and plyometric exercise.” Journal of Science and Medicine in Sport In Press, Corrected Proof.
  • Duffield, R., M. Portus, et al. (2007). “Comparison of three types of full-body compression garments on throwing and repeat-sprint performance in cricket players 
  • Faulkner JA, Gleadon D, McLaren J, Jakeman JR. Effect of lower-limb compression clothing on 400-M sprint performance. Journal of Strength and Conditioning Research2013;27(3):669–676
  • Houghton, L. A., B. Dawson, et al. (2009). “Effects of wearing compression garments on thermoregulation during simulated team sport activity in temperate environmental conditions.”
  • Ibegbuna V, Delis KT, Nicolaides AN, Aina O. Effect of elastic compression stockings on venous hemodynamics during walking. Journal of Vascular Surgery.