Niedożywiona osoba kojarzy się przede wszystkim z niezdrowym wychudzeniem i niską masą ciała. Okazuje się jednak, że nie ma nic bardziej mylnego!

Pozornie wyglądająca na zdrową pod względem masy ciała osoba lub nawet taka, która ma nadwagę także może się borykać z tym poważnym problemem. Sportowcy w związku z intensywnym wysiłkiem fizycznym są szczególnie narażeni na niedożywienie. Na czym polega niedożywienie? Jak go uniknąć? Kiedy i jak należy zareagować na pierwsze sygnały świadczące o niedożywieniu organizmu? Warto zapoznać się z tym zjawiskiem, które potrafi zniszczyć efekty ciężkich zmagań treningowych i mocno osłabić formę.

Niedożywienie – definicja i rodzaje

Niedożywienie jest stanem organizmu, w którym reaguje on nieprawidłowym funkcjonowaniem na często trwały niedobór danego składnika w diecie. Może być to zupełny brak podaży tego składnika, lub podaż na niewystarczającym do zaspokojenia podstawowych zapotrzebowań poziomie. Długotrwały brak danego składnika uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie organizmu i pełnienie przez niego podstawowych fizjologicznych funkcji.

2Możemy wyróżnić dwa rodzaje niedożywienia:
• ilościowe
– występuje, gdy dostarczana jest organizmowi zbyt mała ilość energii w pożywieniu,
• jakościowe
– występuje, gdy konkretny składnik jest dostarczany w niewystarczającej ilości (np. węglowodany, tłuszcze, białko, witaminy, minerały).

Jak widać już na podstawie definicji, osoba niedożywiona niekoniecznie musi być wychudzona, a sam stan może nie być rozpoznawalny przy pierwszej wizualnej analizie wyglądu ciała. Niska masa ciała jest oczywiście głównym objawem niedożywienia ilościowego. Osoby z nadwagą, a nieraz nawet otyłe, których dieta bazuje na niskiej jakości produktach przetworzonych i tzw. „fast foodach” mogą cierpieć na niedożywienie jakościowe. Jest ono wtedy związane z niewystarczającym spożywaniem danych składników mineralnych i witamin.

Sportowcy w grupie ryzyka

Dlaczego zatem warto skupić się na problemie niedożywienia właśnie u sportowców? Każda osoba uprawiająca sport zwiększa swoje zapotrzebowanie na składniki odżywcze w diecie. Im bardziej intensywne są treningi, a wysiłek forsowny, tym większe jest to zapotrzebowanie. Samo podjęcie aktywności sportowej wymaga dużych zasobów energetycznych. Dodatkowo odbudowa zniszczonych struktur podczas treningu oraz prawidłowa regeneracja wymagają kolejnych dużych zasobów odżywczych. Utrata dużej ilości płynów jako naturalna termoregulacja organizmu to kolejna droga ubytku cennych składników. Wszystkie te elementy powodują, że sportowcy, a w tym także biegacze, są szczególnie wrażliwi na niedopatrzenia w diecie i niedożywienie.

Przyczyny i skutki niedożywienia sportowca

Przyczyn niedożywienia może być bardzo dużo. Niektóre wynikają z naszego stylu odżywiania się, ale część przyczyn może mieć swoje podłoże w zjawiskach chorobowych.

Do najważniejszych powodów niedożywienia z uwzględnieniem grypy biegaczy należą:
• nieracjonalnie dobrana dieta odchudzająca
• źle dopasowana dieta oparta o produkty przetworzone i złej jakości, uboga w minerały i witaminy
• stres, zaniedbanie higieny jedzenia, regularności posiłków i odpowiedniej ilości snu
• głodzenie się
• źle zbilansowana dieta wegetariańska
• niektóre choroby układu pokarmowego powodujące zaburzenie na etapie wchłaniania składników odżywczych (choroba trzewna, zespół drażliwego jelita)
• choroby endokrynologiczne (np. nieprawidłowe funkcjonowanie tarczycy)
• przetrenowanie, zbyt duża ilość forsownych treningów
• dążenie biegacza do uzyskania zbyt niskiej masy ciała
• wyniszczające choroby, np. nowotwory

Jak widać na część czynników mamy bardzo duży wpływ. Rozsądny styl żywienia i zdrowe podejście do kwestii treningowych są połową sukcesu. Jeżeli jednak nadal podejrzewamy się o niedożywienie, warto problem zbadać głębiej, ponieważ może być to jeden z objawów jakiegoś schorzenia. Jak zatem wyłapać pierwsze oznaki niedożywienia jakie daje nam organizm?

Pierwsze objawy – jak zareagować?

Najczęściej występującym objawem niedożywienia, nie tylko ilościowego, jest nadmierna utrata masy ciała. Dzieje się tak, ponieważ nie tylko w wypadku dostarczania zbyt małej ilości energii naszemu organizmowi następuje jego stopniowa degradacja. Niedobory pewnych minerałów i witamin mogą prowadzić do upośledzenia wchłaniania pozostałych składników, pomimo przyjmowania ich racjonalnej ilości.

3Poza tym do niepokojących symptomów należą:
• szara, sucha cera, łamliwe włosy
• rozdrażnienie
• nadmierna senność, powolność myślenia,
problemy z koncentracją
• problemy z regulacją temperatury ciała,
np. ciągłe uczucie zimna
• zaburzenia miesiączkowania u kobiet

Ponadto w wypadku sportowców obserwuje się:
• pogorszenie wyników sportowych
• brak uczucia gotowości do podjęcia wysiłku
• problemy z regeneracją po treningu, długie zmęczenie po wysiłku
• problemy z kontrolą tętna i oddechu podczas treningu
• spadek masy mięśniowej
• częste skurcze mięśni
• bóle mięśni po treningu, zakwasy
• częste kontuzje

Jeżeli zauważymy kilka z powyższych objawów świadczących o możliwym niedożywieniu organizmu, warto na samym początku przyjrzeć się swojej diecie. Czy w ostatnim okresie zaszły jakieś szczególne zmiany żywieniowe? Czy może nagłej odmianie uległ styl życia? Kolejna kwestia dotyczy intensywności i objętości treningów. Czy zmiany takie poniosły ze sobą także odmianę nawyków żywieniowych? Nowe wyzwania sportowe często kosztują nas dodatkową energię i zaangażowanie.
4Warto w takim wypadku skonsultować swoją dietę ze specjalistą i wykonać podstawowe badania w celu wykrycia lub wykluczenia ewentualnych niedoborów. Na tej podstawie można wzbogacić swoją dietę o konkretne produkty, a cały jadłospis odpowiednio skomponować i usystematyzować. Ostatecznie sięgać należy po gotowe suplementy diety, które wspomagają nasz styl żywienia, uzupełniają niedobory i zapobiegają ich powstawaniu.

Podsumowując, należy raz na zawsze pożegnać się z mitem osoby niedożywionej -wychudzonej. Niedożywienie może się odbywać na zupełnie niezauważalnej powierzchniowo płaszczyźnie i objawia się u biegaczy w spadku formy, problemach treningowych i pogorszeniu wyników. Warto zatem zapobiegawczo dbać o zdrowy styl odżywiania, a na pierwsze objawy niedożywienia reagować rozsądnymi zmianami diety.

baner-blog-750x250